تبلیغات
سنگ نوردی و کوهنوردی - صاعقه زدگی(رعدوبرق)

صاعقه زدگی (رعدو برق)

 

بر اثر برخورد ابرهای دارای بارهای غیر هم نام، واكنش‎های الكتریكی شدیدی به صورت نور و صدای شدید بنام صاعقه یا رعد و برق تولید می‎گردد كه با نور و صدای شدید همراه است. رعد و برق قادر است صدماتی جدی وارد آورد، می‎تواند به راحتی انسان و یا حیوان را از پای درآورد، زیرا از جریان الكتریكی بسیار بالایی برخوردار است كه مدت آن كم بوده ولی قدرت آن زیاد است. براساس مطالعات و بررسی‎های به عمل آمده توسط متخصصین امر تعداد رعد و برق در هر لحظه در سراسر دنیا بین 1500 تا 2000 بار می‎باشد. به عبار دیگر حدود 6000 جرقه الكتریكی در هر دقیقه در دنیا زده می‎شود.  شدت جریان الكتریكی در رعد و برق ممكن است بین 10000 تا 40000 آمپر باشد (درحالی كه حداكثر شدت جریان قابل تحمل معمولاً ازچند صد متر متجاوز نمی‎كند).

تخلیه بار الكتریكی از یك ابر به ابر دیگر و یا به زمین بوجود می‎آید، می‎تواند قلب انسان را از كار بیاندازد، شش‎ها را پاره كند و سبب سوختگی‎های جدی در بدن شود. هوایی كه نور برق از میان آن می‎گذرد به شدت گرم می‎شود. جریان الكتریكی شدید میزان حرارت هوا را در كانالی كه برق از آن عبور می‎كند برای مدت یك میلی‌ثانیه از 30000 درجه سانتیگراد بالا می‎برد.

هوایی كه به طور ناگهانی این میزان گرم می‎شود به سرعت منبسط شده و ضربه‎ای به هوای اطراف می‎زند و امواجی را با فشار بین 10 تا 30 اتمسفر بوجود می‎آورد. اغلب فلزاتی كه به عنوان وسایل زینتی به كار می‎روند مانند گردنبند و دست بند نیز می‎توان هنگام رعد و برق خطرناك باشند. در موقعی كه رعد و برق شدید رخ می‎دهد بهترین كار برای حفظ سلامتی این است كه هر نوع وسیله فلزی كه در دست دارید را فوراً رها كنید و از ریسك كردن بپرهیزید.

1- از درختان، تپه‎ها، تیرك‎ها، سیم برق هوایی، لوله‎های فلزی آب دور شوید. ایستادن زیر درخت روی تپه هنگام صاعقه خطرناك‎ترین اقدام است

 ۲- به اشیاء فلزی از قبیل كلنگ، باتوم كوهنوردی ،لوازم فنی سنگ نوردی،عینك با فریم فلزی وهر وسیله فلزی دیگر دست نزنید

 ۳- اگر در محوطه ای مسطح هستید در محلی باز – بدون درخت – به حالت خمیده دست را روی زانوهای خود قراردهید و باقی بمانید در نقاط مرتفع پناه نگیرید

 ۴- اگر لباس‎های شما خیس است سعی كنید آنها را هر چه زودتر خارج كرده و از خود دور كنید.

۵- اگر هنگام رعد و برق، احساس كردید كه موهای سر یا دست‎های شما سیخ شده و یا از سنگ‎ها و تورهای فلزی اطراف خود صدای وزوز شنیدند فورا آن محل را ترك كنید.

  سوختگی های الکتریکی ناشی از رعد وبرق :

عبور جریان الكتریكی وصاعقه از بدن احتمالاً باعث ایجاد جراحتهای وخیم و حتی مرگ آور می شود . جریان برق ممکن است از صاعقه ( برق زدگی )‌باشد . وقتی جریان برق از نقطه ای وارد بدن می شود از محل دیگر که در آن بدن با زمین تماس دارد خارج می شود . نقاط ورود و خروج جریان برق از بدن آسیب می بیند و آسیب این نقاط به صورت حفره ای شبیه به محل ورود گلوله به چشم می خورد .

به غیر از محل ورود و خروج جریان برق ،‌بافتهایی که در مسیر این دو نقطه قرار دارند نیز تحت تأثیر جریان برق و حرارت تولید شده تخریب می شوند به طوری که هرچه ولتاژالكتریكی که وارد بدن می شود بیشتر باشد ، سوختگی ایجاد شده عمیق تر و جراحتهای باقی مانده وخیم تر خواهند بود . علاوه بر این ،‌ جریان الکتریکی ضمن عبور از بدن در اعصاب ( محیطی و مرکزی ) ، ماهیچه ها و قلب تغییرات شیمیایی قابل توجهی ایجاد می کند و باعث اختلال در واکنش های بدن شده و یا به طور کلی باعث توقف آنها می شود ، در بسیاری از موارد اگر چه سوختگی خارجی ( محل ورود و خروج جریان برق ) به طور فریبنده ای کوچک است اما این مقدار کوچک نباید پوششی بر آسیب های وخیم تر عمقی باشد و ما را به اشتباه بیاندازد .

 صاعقه یک منبع طبیعی تولید الکتریسیته ( جریان مستقیم با سرعت و ولتاژ فوق العاده زیاد ) است که به طور عادی برای رساندن خود به زمین از نزدیکترین زائده بلندی که در آن حوالی وجود دارد استفاده می کند و اگر شخصی در تماس با ، یا حتی نزدیکی به یک زائده طبیعی مانند درخت ، برج یا دکل باشد صدمه شدیدی خواهد دید . الکتریسیته تولید شده به وسیله برق آسمان عمرش فوق العاده کوتاه است اما می تواند موجب مرگ آنی ( به علت ایست قلبی - تنفسی ) یا حداقل سبب به آتش کشیدن لباس شخص شود ( اما صدمات بافتهای عمقی به نسبت سبکتر است ) . بنابراین در زمان رعد و برق باید به سرعت از محلهای خطرناک دور شد .

 عوارض تهدید کننده جان مصدوم درصائقه زدگی :

با ورود جریان برق وصاعقه به بدن در اثر انقباضهای الکتریکی سفت ( کزازی شکل ) عضلات تنفسی یا آسیب مراکز تنفسی در مغز ( در بصل النخاع ) ایست تنفسی عارض می شود و پس از مدتی قلب نیز از حرکت می ایستد . البته اگر جریان برق از خود قلب نیز عبور کرده باشد با ایجاد انقباضات کرمی شکل و غیرمؤثرو اسپاسمودیک در بطن ( فیبریلاسیون بطنی ) ایست قلبی اولیه خواهیم داشت . پس از ایست قلبی - تنفسی اگر در عرض ۴ تا ۶ دقیقه عملیات احیاء شروع نشود مرگ قطعی و حتمی خواهد بود . اما قبل از شروع عملیات احیاء ابتدا باید تماس مصدوم را با جریان برق از بین ببریم . 

 

صائقه زدگی کوهنوردان در توچال 1386

 

 

شرح عکس: حادثه صاعقه زدگی و فوت مرحوم سعادتی به همراه یکی از همنوردان خود در ارتفاعات توچال

 

انجمن پزشکی کوهستان

 




نوشته شده در تاریخ سه شنبه 4 بهمن 1390 توسط امیرحسین افشونی

ابزار رایگان وبلاگ